Historyczne mapy Wrocławia, archiwalne dokumenty, dawne publikacje i niezwykłe zabytki techniki będzie można zobaczyć 21 i 22 listopada 2026 roku w Kompleksie Wieży Ciśnień przy ul. Na Grobli. Z okazji otwarcia nowej wystawy Hydropolis zaprasza na specjalny weekend zwiedzania z przewodnikiem. Bilet kosztuje tylko 5 zł od osoby.
W zabytkowej Kotłowni Wschodniej powstaje wyjątkowa ekspozycja prezentująca materiały i obiekty z XIX i XX wieku. To opowieść o historii Wrocławia, jego dynamicznym rozwoju i codziennym życiu mieszkańców, ale także o przemianach infrastruktury komunalnej: wodociągów, energetyki, administracji czy gospodarki.
– Historia wodociągów jest nierozerwalnie związana z historią Wrocławia. Rozwój miasta oznaczał przecież nie tylko powstawanie nowych ulic i budynków, ale także ogromne zmiany zachodzące pod ziemią i w miejskiej infrastrukturze. Chcemy pokazać wrocławianom te mniej oczywiste świadectwa przeszłości i opowiedzieć o mieście z perspektywy, której na co dzień nie mamy okazji oglądać – mówi Przemysław Gałecki, wiceprezes Miejskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji we Wrocławiu.
Historia Wrocławia zapisana w dokumentach
Na wystawie będzie można zobaczyć archiwalne dokumenty pokazujące, jak funkcjonował i zmieniał się Wrocław na przestrzeni dziesięcioleci. Wśród nich znajdą się m.in. sprawozdania administracyjne z lat 1895–1913, raporty dotyczące gazu, wody i energii elektrycznej z lat 1902–1929, uchwała budżetowa z 1943 roku oraz sprawozdanie przedsiębiorstwa komunalnego z 1941 roku.
Odwiedzający zobaczą także roczniki statystyczne z lat 1929–1934, mapę Wrocławia z 1928 roku, dokumenty dotyczące powojennych przydziałów żywności i artykułów codziennego użytku oraz materiały związane z epidemią błonicy w latach 1930–1931.
Ekspozycja pokaże również rozwój miejskiej infrastruktury i techniki. Wśród prezentowanych obiektów znajdą się m.in. dokumentacja instalacji maszyn parowych dla zakładu wodociągowego w Halle z 1871 roku, przekrój kotłowni i składu węgla berlińskich wodociągów, materiały dotyczące miejskiej elektrowni wodnej we Wrocławiu z 1925 roku oraz zabytkowa rura wodociągowa z przełomu XIX i XX wieku, wykonana z drewnianych klepek wzmacnianych metalową spiralą.
Zabytkowa Kotłownia Wschodnia częścią opowieści
Wyjątkowe znaczenie wystawy podkreśla miejsce, w którym zostanie zaprezentowana. Kotłownia Wschodnia jest częścią historycznego Kompleksu Wieży Ciśnień przy ul. Na Grobli, który zaczął dostarczać wodę mieszkańcom Wrocławia już 1 sierpnia 1871 roku.
W znajdującej się obok wieży pracowały potężne maszyny parowe rozmieszczone na trzech kondygnacjach, a jedno z ich kół zamachowych miało aż 7,5 metra średnicy.
Wystawa będzie więc nie tylko spotkaniem z historią zapisaną w dokumentach. To również okazja do zobaczenia technicznych i architektonicznych świadectw epoki oraz poznania miejsca, które przez dziesięciolecia było jednym z ważnych elementów wrocławskiej infrastruktury wodociągowej.
– Zależy nam, żeby historia nie była tylko zbiorem dat i dokumentów, ale opowieścią, którą można odkrywać w autentycznej przestrzeni. Kompleks Wieży Ciśnień daje taką możliwość. W otoczeniu historycznej infrastruktury możemy spojrzeć na rozwój Wrocławia z zupełnie innej perspektywy – mówi Monika Domaradzka, menedżerka Centrum Edukacji Ekologicznej Hydropolis.
Zwiedzanie Kompleksu Wieży Ciśnień z przewodnikiem
Z okazji otwarcia wystawy 21 i 22 listopada 2026 roku Hydropolis zaprasza na specjalny weekend zwiedzania Kompleksu Wieży Ciśnień.
W kameralnych grupach będzie można poznać historię prezentowanych eksponatów, zobaczyć niezwykłe wnętrze dawnej kotłowni i odkryć mniej znane wątki z historii Wrocławia.
Zwiedzanie z przewodnikiem będzie odbywać się co godzinę, od godz. 10.00 do 16.00. Przewodnik Hydropolis przybliży znaczenie zgromadzonych materiałów oraz ich historyczny i techniczny kontekst.
Od pary i potężnych pomp do wystawy. 155 lat historii Na Grobli
Historia wrocławskich wodociągów przy Na Grobli sięga połowy XIX wieku. Już w 1847 roku miejscy radni dyskutowali o tym, jak zapewnić rozwijającemu się miastu odpowiednią ilość wody dobrej jakości. W 1866 roku zatwierdzono projekt nowoczesnego zakładu wodociągowego, przeznaczając na jego realizację 800 tys. talarów.
1 sierpnia 1871 roku zakład Na Grobli po raz pierwszy dostarczył wodę mieszkańcom Wrocławia. Początkowo wieża zaopatrywała w wodę 165 tys. mieszkańców, a na jednego wrocławianina przypadało średnio około 97 litrów wody dziennie.
Sercem zakładu były potężne maszyny parowe. Dwie z nich, wyprodukowane przez wrocławską fabrykę Gustava Ruffera i uruchomione w 1879 roku, zajmowały aż trzy kondygnacje o łącznej wysokości 24 metrów. Ich najbardziej widowiskowym elementem było koło zamachowe o średnicy 7,5 metra.
Kotłownia Wschodnia, w której prezentowana będzie nowa wystawa, jest częścią tego historycznego założenia. Pierwotnie kotłownia miała znaleźć się w samej wieży ciśnień, jednak miejski radca budowlany Carl Zimmermann zmodyfikował koncepcję angielskiego inżyniera Johna Moore’a i przeniósł ją do osobnego budynku z wysokim kominem.
Dawna Kotłownia Wschodnia zachowała się do dziś. W 2025 roku została udostępniona zwiedzającym jako jedna z nowych atrakcji przygotowanych z okazji 10-lecia Hydropolis. Teraz jej industrialne wnętrze stanie się tłem dla opowieści o dawnym Wrocławiu.
Odkryj historię Wrocławia z innej perspektywy
Nowa wystawa w Kompleksie Wieży Ciśnień pozwala spojrzeć na historię Wrocławia nie tylko przez pryzmat najważniejszych wydarzeń, ale również codzienności, rozwoju techniki i infrastruktury, bez której nie mogłoby funkcjonować nowoczesne miasto.
Hydropolis zaprasza do odkrywania tej historii zapisanej w dokumentach, mapach, dawnych urządzeniach i architekturze. To okazja, by zobaczyć unikatowe archiwalia, zajrzeć do zabytkowej Kotłowni Wschodniej i poznać Wrocław od mniej znanej strony.
Informacje praktyczne
- Termin: 21–22 listopada 2026 r.
- Godziny zwiedzania: 10.00, 11.00, 12.00, 13.00, 14.00, 15.00 i 16.00
- Miejsce: Kotłownia Wschodnia, Kompleks Wieży Ciśnień, ul. Na Grobli, Wrocław
- Bilet: 5 zł od osoby
- Forma zwiedzania: kameralne grupy z przewodnikiem
Bilety można kupić na stronie bilety.hydropolis.pl w zakładce „Zwiedzanie zabytkowego kompleksu Na Grobli” oraz stacjonarnie w pawilonie kasowym Hydropolis