Historia obiektu

XIX wiek

Filtry powolne i oczyszczanie...

W XIX wieku wodociągi we Wrocławiu pobierały wodę z Odry i zanim trafiała ona do...

1890–1892 Pierwszy zbiornik...

W zakładzie wodociągowym „Na Grobli” działały cztery filtry powolne, ale w latach...

Lata 20.XX w – odejście od...

Na początku XX wieku wrocławskie wodociągi zaprzestały pobierania wody rzecznej....

1905 – Wieża ciśnień i...

Po usunięciu tysięcy ton piasku i żwiru, w 1905 roku dawny filtr stał się wielkim...

1919 – Pompownia awaryjna

W budynku pompowni awaryjnej zamontowano nowoczesne, elektryczne pompy wirowe....

Zbiornik wody czystej a II...

Zbiornik czystej wody funkcjonował nieprzerwanie do 1945 roku. Podczas walk o Wrocław...

1997 – Powódź...

12 lipca 1997 roku w Zakład Produkcji Wody „Na Grobli” uderzyła niespodziewanie fala...

2002–2015 – Modernizacja...

W 2002 roku rozpoczęła się kompleksowa modernizacja Zakładu „Na Grobli”....

Filtry powolne i oczyszczanie wody pobieranej z rzeki

W XIX wieku wodociągi we Wrocławiu pobierały wodę z Odry i zanim trafiała ona do sieci miejskiej, należało ją oczyścić. Służyły do tego filtry powolne, czyli baseny wypełnione piaskiem i żwirem. Wlewana do nich woda rzeczna oczyszczała się, przesiąkając powoli przez żwirowe złoże.

Na zdjęciu

Kompleks wodociągowy widziany z perspektywy obecnej kładki w biegu ul. Szybkiej nad Oławą (pierwsza dekada XX w.)

1890–1892 Pierwszy zbiornik zamknięty
Filtry powolne i oczyszczanie wody pobieranej z rzeki

1890–1892 Pierwszy zbiornik zamknięty

W zakładzie wodociągowym „Na Grobli” działały cztery filtry powolne, ale w latach 1890–1892 zbudowano jeszcze jeden. Filtr nr V – w przeciwieństwie do wcześniej zbudowanych basenów otwartych (nienakrytych dachem) – został zaprojektowany jako zbiornik zamknięty. Pod nasypem ziemnym ukryto obiekt o powierzchni 4600 m2. Jednak stosunkowo szybko jego pierwotna funkcja się zdezaktualizowała.

Na zdjęciu

Wymiana złoża piaskowego w otwartym filtrze powolnym (lata 20. XX w.)

Lata 20.XX w – odejście od wody rzecznej na rzecz wód gruntowych
1890–1892 Pierwszy zbiornik zamknięty

Lata 20.XX w – odejście od wody rzecznej na rzecz wód gruntowych

Na początku XX wieku wrocławskie wodociągi zaprzestały pobierania wody rzecznej. Zastąpiono ją wodą gruntową. Filtr nr V stał się niepotrzebny. Okazało się, że woda gruntowa jest wprawdzie czysta i pozbawiona bakterii, ale zawiera zbyt dużo związków żelaza i nie nadaje się do bezpośredniego spożycia. Stary zakład „Na Grobli” trzeba było dostosować do przerobu tej surowej wody na pitną, a do jej magazynowania potrzebny był osobny zbiornik. Zapadła decyzja, by wykorzystać na ten cel bezużyteczny wówczas filtr powolny nr V.

Na zdjęciu

Fragment zachodniej elewacji filtra powolnego nr V (lata 20. XX w)

1905 – Wieża ciśnień i główny zbiornik wody pitnej zamiast dawnego filtra wody rzecznej
Lata 20.XX w – odejście od wody rzecznej na rzecz wód gruntowych

1905 – Wieża ciśnień i główny zbiornik wody pitnej zamiast dawnego filtra wody rzecznej

Po usunięciu tysięcy ton piasku i żwiru, w 1905 roku dawny filtr stał się wielkim zbiornikiem, mieszczącym 12 milionów litrów wody pitnej. Teraz był głównym rezerwuarem wody dla miasta – „zbiornikiem nr 1”. Woda była najpierw przesyłana do wieży ciśnień. Tłoczył ją wielki agregat parowy. Jednak w 1919 roku uległ awarii, co wstrzymało dostawę wody. Trzeba było temu szybko zaradzić, dlatego w ciągu zaledwie pięciu miesięcy przy zbiorniku wody czystej stanął budynek pompowni awaryjnej.

Na zdjęciu

Wnętrze zbiornika wody czystej (lata 20.-30. XX w.)

1919 – Pompownia awaryjna
1905 – Wieża ciśnień i główny zbiornik wody pitnej zamiast dawnego filtra wody rzecznej

1919 – Pompownia awaryjna

W budynku pompowni awaryjnej zamontowano nowoczesne, elektryczne pompy wirowe. Przesyłały one wodę wprost do zbiornika w wieży. Skromna budowla niezbyt pasowała do okazałej architektury zbiornika i ze względów wyłącznie estetycznych została wkrótce przebudowana. W 1924 roku stanął w jej miejscu nowy budynek, utrzymany w stylu modnego wówczas modernizmu. W latach 30. poprawiono jeszcze wygląd elewacji frontowej.

Na zdjęciu

Awaryjna przepompownia wody czystej w latach 20. XX wieku (dzisiejsza kawiarnia Arkadia)

Zbiornik wody czystej a II wojna światowa
1919 – Pompownia awaryjna

Zbiornik wody czystej a II wojna światowa

Zbiornik czystej wody funkcjonował nieprzerwanie do 1945 roku. Podczas walk o Wrocław jego strop został podziurawiony przez rosyjskie bomby i pociski. Tuż po zakończeniu działań wojennych dokonano niezbędnych napraw i zbiornik znów gromadził wodę dla miasta. Eksploatowany był ponad miarę przez 50 lat, bez napraw i czyszczenia. Spowodowane było to permanentnym niedoborem wody pitnej we Wrocławiu, co uniemożliwiało nawet tymczasowe wyłączenie zbiornika z użytkowania.

Na zdjęciu

Zbiornik wody czystej - fragment elewacji wschodniej (lata 30. XX w.)

1997 – Powódź Tysiąclecia uderza w główny zbiornik wody pitnej
Zbiornik wody czystej a II wojna światowa

1997 – Powódź Tysiąclecia uderza w główny zbiornik wody pitnej

12 lipca 1997 roku w Zakład Produkcji Wody „Na Grobli” uderzyła niespodziewanie fala powodziowa. W błyskawicznym tempie budynki i urządzenia zostały zalane. Zbiornik nr 1 znalazł się pod wodą. Powódź z 1997 roku była największą katastrofą w powojennej historii Wrocławia. Stanęła produkcja wody pitnej. Aby znów popłynęła do kranów, konieczne było oczyszczenie zbiornika.

Na zdjęciu

Skutki tzw. Powodzi Tysiąclecia (1997 rok)

2002–2015 – Modernizacja Zakładu Produkcji Wody „Na Grobli” i powstanie Hydropolis
1997 – Powódź Tysiąclecia uderza w główny zbiornik wody pitnej

2002–2015 – Modernizacja Zakładu Produkcji Wody „Na Grobli” i powstanie Hydropolis

W 2002 roku rozpoczęła się kompleksowa modernizacja Zakładu „Na Grobli”. Wysłużony zbiornik nr 1 został wpisany do rejestru zabytków. Dwa lata później doczekał się skromnego remontu, ale już wtedy wiadomo było, że trzeba go będzie wkrótce wyłączyć z eksploatacji. Pełnił swą funkcję do końca 2011 roku. Wtedy też zapadła decyzja o powstaniu w jego miejscu Hydropolis. Prace nad dostosowaniem obiektu do nowej funkcji trwały 4 lata. Hydropolis doczekało się otwarcia w grudniu 2015 roku.

Na zdjęciu

Miedziana elewacja Hydropolis na krótko przed otwarciem (październik 2015)